آتـرواسکلروز شرایین کاروتید
CTA در مقایسه با DSA( digital subtraction angiography) از مزایای زیادی برخوردار است: کم خطرتر بوده ، به وقت کمتری نیاز دارد و ساختمانهای احاطه کننده عروق کاروتید را بخوبی نمایش میدهد که در planning جراحی حائز اهمیت میباشد. چون CTA امکان تهیه تصاویر cross-sectional را فراهم میاورد ؛ بخوبی ضخامت واقعی دیواره عروق رانشان داده امکان رویت ترومبوز داخل رگ را مهیا میسازد.
CTA همچنین در تعیین کلسیفیکاسیون بر DSA ارجحیت دارد. DSA فقط قادر به نشان دادن 56% کلسیفیکاسیون هایی است که CTA مشخص میسازد.
MRI(magnetic-resonance angiography) یک تکنیک غیر تهاجمی در بررسی ساختمان های عروق کاروتید میباشد. با وجود این در مقایسه با MRI ، CTA دارای مزایای مهمی است:
CTA سریعتر بوده هزینه کمتری داشته و نسبت به MRA در دسترس تر است. بعلاوه claustrophobia و metalic implants که در MRA کنترااندیکاسیون محسوب میشوند در CT مشکل ساز نمی باشند.
بدلیل وابسته بودن MRA به فیزیک جریان خون، این تکنیک در محل های با سرعت پایین جریان خون یا با توروبولانس شدید ، طول و شدت تنگی را بیش ازحد واقعی نشان میدهد که این محدودیت در CTA وجود ندارد.
سونوگرافی داپلر یک روش مناسب جهت screening تنگی شرایین کاروتید میباشد ولی وقتی تنگی به اثبات رسید CTA در مقایسه با داپلر مزایای بسیار زیادی در تعیین شدت تنگی داراست.
سونوگرافی داپلر در صورت وجود کلسیفیکاسیون زیاد فاقد کیفیت کافی بوده و شدت تنگی را بیش از حد واقعی نشان میدهد. افتراق تنگی های شدید از انسداد یا داپلر بسیار دشوار است. CTA فاقد محدودیت های مذکور میباشد.
دیسکسیون کاروتید:
دیسکسیون عمدتا در بالغین جوان ایجاد شده و مسئول 20% ischemic stroke در این گروه سنی است.
MRA و CTA به عنوان روش غیر تهاجمی نقش مهمی در تعیین دیسکسیون کاروتید دارا میباشد ولی MRI فاقد توانایی لازم در نشان دادن رابطه دیسکسیون با ساختمان های استخوانی مجاور است. CTA در نشان دادن دیسکسیون و ارتباط آن با استخوان های مجاور روش منحصر بفرد میباشد.
آنوریسم های مغزی:
CTA و MRA بعنوان روش های غیر تهاجمی از نقش مهمی در بررسی آنوریسم های مغزی برخوردارند. آنوریسم مغزی مهمترین عامل خونریزی ساب آرکنوئید محسوب میشوند.
حساسیت CTA در تعیین آنورسیم های مغزی 53% تا 100% میباشد.
حساسیت CTA در تعیین آنوریسم های 3mm یا کوچکتر کمتر از 61% است که به مراتب بیشتر از حساسیت MRA (38%) میباشد.
مزیت دیگر CTA نسبت به MRI در ارزیابی بیماری آترواسکلروتیک کلسیفیه در عروق مجاور است.
CTA جهت رویت گردن یا نوک آنوریسم و رابطه آن با استخوان های قاعده جمجمه مثل anterior clinoid process به MRA ارجحیت دارد که در تعیین محل intradural یا داخل cavernous sinus بودن گردن آنوریسم کمک کننده است.
CTA جهت planning درمان آنوریسم های مغزی در بعضی از مراکز کافی در نظر گرفته میشود.
مزایای CTA شامل:
1) سرعت بالای تهیه تصاویر اولیه و بازسازی های آن
2) تعداد متعدد بازسازی های شامل multiplanar reformation ، MIP ، shaded surface display ، direct volum rendring ، multiple viewing angle ، post processing manipulation و noninvasive بودن نسبی آن
Three dimensional rotational veins در CTA امکان بررسی ارتباط در متن آناتومیک آنوریسم با عروق مجاور را فراهم میسازد.
نرم افزارهای موجود امکان بررسی آندوسکوپیک آنوریسم را مهیا میسازد.
معایب CTA شامل رادیاسیون ، کومپلیکاسیون های ناشی از تزریق کنتراست ، kissing vessel artifact که می تواند باعث تشخیص کاذب آنوریسم شود، عدم امکان بررسی عروق کوچک و fenestrative
وازواسپاسم مغزی:
بیش از 50% بیمارانی که از SAH ( sub-arachnoid hemorrhage ) جان سالم بدر میبرند. وازواسپاسم مغزی را تجربه می کنند.
وازواسپاسم معمولا یک هفته پس از SAH ایجاد میشود و بایستی جهت plan درمانی سریعا تشخیص داده شود.
روش gold standard معمول آنژیوگرافی conventional میباشد.
بعلت بد حال بودن بیماران یک روش غیر تهاجمی به مراتب در این بیماران کارآمدتر و مقبولتر است.
DSA یک روش بررسی بسیار مناسب در این بیماران محسوب میشود.
CT Venography :
CT Venography (CTV) یک تکنیک مشابه CTA است که توانایی نشان دادن ساختمان های وریدی مغزی را داراست.
مزایای CTV بر MRI مشابه مزایای CTA بر MRI است.
CTV سریعتر از MRI است و می تواند بلافاصله بدنبال CT بدون کنتراست مغز انجام گیرد.
بررسی ها نشان دهنده نمایش مناسب وریدهای مغزی در CTV میباشند.
CTV روش مناسب در نشان دادن بیماری های وریدهای مغزی مثل ترومبوز سینوس های مغزی است.
ترومبوز سینوس مغزی یک حالت نا شایع ولی با مورتالیته بالاست که بطور خود بخودی یا بعلت دیگر مثل دهیدراسیون و حاملگی ایجاد میشود.
انجمن علوم پرتونگاری ایران ؛ شاخه آذربایجان شرقی ؛ انجمن صنفی کلیه پرتوکاران شاغل در مراکز بهداشتی و درمانی است .