انجمن علوم پرتونگاری آذربایجان شرقی

ماده حاجب التراویست

                                        www.Drugs.com

ترجمه:علی طریقت نیا(کارشناس رادیولوژی)

زیرنظر:دکترمحمد حسین عبدکریمی(رادیولوژیست)

تایپ:رباب احمدی
التراویست

 ULTRAVIST

نام ژنریک : ایوپرومایدIopromide

نوع مصرف : تزریقی 

توجه :  استفاده بصورت تزریق داخل مغزی نخاعی (Intratecal)  ممنوع

شکل دارویی :  التراویست تزریقی  370 mgI/ml , 300 mgI/ml , 240 mgI/ml, 150 mgI/ml   ماده کنتراست غیر یونی

فروش فقط با نسخه پزشک

توصیف دارو : التراویست ماده حاجب اشعه ایکس ، غیر یونی ، محلول در آب به منظور تزریق داخل عروق تعیین شده است . نام شیمیایی آن  ایوپروماید 1و3  بنزن دی کربوکسیلامید   N-N 2 و3 دی هیدروکسی پروپیل2و4و6 تری آیدو-5 (متوکسی ستیل آمینو) – ان متیل است وزن مولکولی آن 12/791 (محتوای ید  12/48%) می باشد ، ساختار مولکولی آن بصورت زیر است :

التراویست محلول آبی، غیر تب زا ، بی بو ، بی رنگ و تا حدی مایل به زرد ، شفاف و استریل و غیر یونی است چهار نوع شکل دارویی دارد ؛  التراویست 370 mgI/ml , 300 mgI/ml , 240 mgI/ml, 150 mgI/ml

در هر میلی لیتر التراویست mgI/ml 150 ، 7/311 میلی گرم ایوپروماید ، 42/2 میلی گرم ترومتامین به عنوان بافر و1/0 دی سدیم کلسیم ادتات( Edetate calcium disodium )  به عنوان تثبیت کننده وجود دارد .

در هر میلی لیتر التراویست mgI/ml 240 ، 498 میلی گرم ایوپروماید ، 42/2 میلی گرم ترومتامین به عنوان بافر و 1/0 دی سدیم کلسیم ادتات(  Edetate calcium disodium) به عنوان تثبیت کننده وجود دارد .

در هر میلی لیتر التراویست mgI/ml 300 ، 3/623 میلی گرم ایوپروماید ، 42/2 میلی گرم ترومتامین به عنوان بافر و 1/0 دی سدیم کلسیم ادتات( Edetate calcium disodium )به عنوان تثبیت کننده وجود دارد .

در هر میلی لیتر التراویست mgI/ml 370 ، 87/768 میلی گرم ایوپروماید ، 42/2 میلی گرم ترومتامین به عنوان بافر و 1/0 دی سدیم کلسیم ادتات( Edetate calcium disodium   ) به عنوان تثبیت کننده وجود دارد .

بمنظور تنظیم PH  دارو هنگام تولید آن ماده ای بنام هیدروکسید سدیم یا اسید هیدروکلریک به ساختار التراویست اضافه شده است. PH  التراویست در دمای 2±25  درجه سانتی گراد در حدود 4/7 (8-5/6) است . محلول التراویست بوسیله اتوکلاو استریل شده و هیچ ماده محافظی به آن اضافه نشده است . غلظت های ید برحسب (mg/ml) همراه با خواص فیزیکوشیمیایی آنها در جدول زیر آمده است :

محلولهای التراویست370 mgI/ml , 300 mgI/ml , 240 mgI/ml, 150 mgI/ml   اسمولالیته هایی از  حدود 2/7 -1/1 برابر اسمولالیته پلاسما (285    میلی اوسمول بر کیلوگرم آب ) را دارند .

فارماکولوژی کلینیکی :

عمومی : ایوپروماید ماده حاجب جاذب اشعه X  با ترکیبات سه اتم ید،  محلول  در آب و غیر یونی  به منظور تجویز داخل عروق ساخته شده است.  تزریق داخل عروقی ایوپروماید ،عروقی را که در مسیر جریان ماده حاجب هستند  کدر می کندو اجازه رویت رادیوگرافیک  ساختارهای  داخلی را تا وقوع ترقیق قابل توجه آن در خون می دهد  .

فعالیت دارویی ( فارماکوکینتیک ) :

 در داوطلبان مذکر جوان سالم که التراویست تزریقی داخل وریدی را در دزهای متناسب با 80-15 گرم ید دریافت کرده اند فارماکوکینتیک آن متناسب با دز و از نوع اول می باشد  . این ترکیب عمدتا در فضای خارج سلول پخش شده همانگونه که از حجم انتشار   Steady- state 16 آن استنباط می شود . اتصال ایوپروماید با پروتئین پلاسما ، در حدود 1% و قابل اغماض است . متوسط پالایش کلی و  کلیوی بترتیب ml/min 107 و ml/min 104 می باشد .پس از فاز  توزیع اولیه ای  با نیمه عمر 24/0 ساعت ،  فاز حذف اصلی با نیمه عمر 2 ساعت و فاز حذف نهایی آهسته تری  با نیمه عمر 2/6 ساعت می تواند مشاهده شود ،  معهذا  در طول فاز نهایی فقط 3درصد دز حذف میشود، 97%  حذف دز مصرفی در فازهای زودتر انجام می شود، که بزرگترین قسمت آن در طول فاز حذف اصلی اتفاق می افتد . نسبت پالایش کلیوی ایوپروماید به پالایش  کراتینین ،  82/0 است که مطرح می کند ایوپروماید اساساً توسط فیلتراسیون گلومرولی دفع می شود، بازجذب توبولر اضافی کلیه نیز ممکن است.

در بیماران میانسال و مسن بدون اختلال قابل ملاحظه  عملکرد کلیوی که التراویست تزریقی با دزهای متناسب با  30-9 گرم ید دریافت  می کنند . متوسط حجم انتشار  Steady- state    بینLit  40-30 است که نشانگرآن است که قسمتی از دارو علاوه بر انتشار خارج سلولی در  داخل فضای درون سلولی تجمع می یابد.

میانگین پالایش  کلی و کلیوی بترتیب در این بیمارانmin /ml 125-81 ، min / ml 115-70می باشد که شبیه مقادیری است که در داوطلبان جوان دیده می شود . نیمه عمر فاز توزیع در این گروه بیماران 1/0 ساعت ،  نیمه عمر فاز حذفی اصلی در حدود 3/2 ساعت و نیمه عمر فاز حذف نهایی 40 ساعت است . ایوپروماید با پروتئین پلاسما و سرم بطور قابل اغماض متصل می شود. مقادیر دفع بدون تغییر در ادرار بیانگر 97% دز در افراد جوان سالم می باشد. فقط 2% دز  در مدفوع کشف می شود . یافته های مشابه در  ادرار و مدفوع در افراد میانسال و مسن  مشاهده می شود. این یافته ها پیشنهاد می کنند که دفع از طریق صفراوی و دستگاه گوارشی در مقایسه با راه کلیوی برای تزریق اولتراویست مهم نمی باشد.

در بیماران با اختلال مهم عملکرد  کلیوی ،  میزان  پالایش کلی ایوپروماید کاهش یافته و نیمه عمر فاز نهایی طولانی میشود. همچنین انتشار دارو در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه در سه فاز جداگانه  نشان داده شده است. پالایش کلی بطور خطی با تصفیه کراتینین بستگی دارد . تنظیم دز در بیماران با اختلال کلیوی مطالعه نشده است. (برای مطالعه بخش فارماکودینامیکی آسیب کلیوی و برهم کنش خونی- مغزی را ببینید).گزارش شده که التراویست تزریقی قابل  دیالیز است .

در افراد خردسال ، پارامترهای فارماکوکینتیک بدست نیامده است، تنظیم مطلوب دز بطور سیستماتیک فراهم نمی باشد.

متابولیسم  : هیچ مدرکی دال بر متابولیسم التراویست وجود ندارد.

فارماکودینامیک ها : شبیه استفاده ازمواد کنتراست دیگر، متعاقب تزریق التراویست میزان افزایش کنتراست مستقیماً به محتوای ید در دز تجویز شده بستگی دارد.اوج سطح ید پلاسما بلافاصله بعد از تزریق سریع داخل وریدی به حداکثر می رسد سطوح پلاسمایی ید سریعا در عرض10-5  دقیقه کاهش می یابد.این می تواند ناشی از رقیق شدن در بخش های  عروقی و مایع خارج عروقی باشد.

کنتراست داخل عروق : تشدید کنتراست به نظر می رسد که بلافاصله پس از تزریق بولوس ( بین 120-15 ثانیه )در حداکثر باشد. بنابر این بیشترین تشدید می تواند توسط اسکن های 2 تا 3 ثانیه ای متوالی انجام شده در فاصله زمانی 90-30 ثانیه پس از تزریق به دست آید.(یعنی تصویرنگاری توموگرافی کامپیوتری دینامیک) .

اولتراویست تزریقی ممکن است در عرض 30 تا60ثانیه متعاقب تزریق سریع داخل وریدی در پارانشیم کلیوی رویت شود. کدر شدن کالیسها ولگنچه در بیمارانی با عملکرد کلیوی سالم در عرض 3-1دقیقه آشکار شده وبهترین کنتراست دردقایق 15-5 رخ می دهد.

در توموگرافی کامپیوتری تشدیدشده با کنتراست(CECT) ،استفاده از تشدید کنتراست با اولتراویست تزریقی همانند مواد کنتراست یددار دیگر ممکن است ضایعاتی را که در اسکنهای تشدید نشده قبلی دیده می شدند را بپوشاند.

در CECT  برخی مشخصه های عملی(کاربردی) در سر و تنه متفاوت است . در CECT تنه، مواد کنتراست یددار خیلی سریع از داخل رگ به فضای خارج سلولی پخش می شود. متعاقب تجویز مواد کنتراست یددار افزایش در دانسیته بافت نسبت به اشعه X به جریان خون،غلظت ماده کنتراست و استخراج آن توسط بافتهای اینترستیسل مختلف بستگی دارد.

 بنابر این تشدیدکنتراست ناشی از هر اختلاف نسبی در انتشار بین بافت های مجاور می باشد .در مغز نرمال با BBB سالم، کنتراست عموما"ناشی از حضور ماده کنتراست یدداردرفضای داخل عروقی است. تشدید رادیوگرافیکی ضایعات عروقی نظیر مالفورماسیون های شریانی-وریدی و آنوریسم ها بستگی به محتوای ید در حوضچه خون در حال گردش دارد .

در بافت هایی با شکست BBB ، ماده کنتراست در فضای اینترستیسل مغز جمع می شود. زمان تاحداکثرتشدید کنتراست می تواند از زمانی که سطوح ید خون به اوج می رسد تا یک ساعت بعد از تجویز بولوس کنتراست متفاوت باشد.این تاخیر نشانگر آن است که حداقل بخشی حداقل بخشی تشدیدکنتراست رادیوگرافیکی بستگی به  جمع شدگی ماده حاوی ید داخل ضایعه وخارج از حوضچه خونی دارد. مکانیسم هایی که از طریق آن این امر رخ می دهد  مشخص نیست.در بیماران با BBB سالم ونارسایی کلیه ، مواد  کنتراست یددار با گسیختگی سد مغزی- خونی و تجمع  کنتراست در مغزهمراهی می شود(به احتیاطات بنگرید) .فایده تشدید کنتراست برای بررسی فضای پشت بصل النخاع و گلیومابا گرید پایین یا اینفیلتراتیواثبات نشده است.

ضایعات کلسیفیه شده کمتراحتمال دارد تشدید شوند. تشدید تومورها بعد ازپرتو درمانی ممکن است کاهش یابد. اپاک شدن ورمیس تحتانی بدنبال تزریق ماده حاجب سبب  تشخیص مثبت کاذب می شود. انفارکشن های مغزی با شروع جدید ممکن است با تزریق ماده حاجب ، بهتر مشاهده شود. انفارکت های قدیمی تر با ماده کنتراست پوشانده می شود. جهت اطلاعات بیشتر در رابطه با پارامترهای انعقاد ، فیبرینولیز و سیستم های کمپلمان لطفا به بخش یافته های تست آزمایشگاهی مراجعه شود .

آزمونهای  کلینیکی : در این آزمون التراویست به 708 بیمارتجویز شده  ومواد شاهد فعال مقایسه ای مواد کنتراست یددار غیر یونی کم اسمولاربه 659 بیمار تجویز گردید. از بین بیماران دریافت کننده  التراویست   یک نفر کمتر از 18 سال،  347 نفر بین 59-18 سال، و360  نفر 60 سال یا بیشتر داشتند. متوسط سن 6/56 (محدوده88-17) سال بود.از 708 بیمار ، 446 (63%) نفر مرد و 262 نفر(37%) زن بودند  .نسبت های نژادی عبارت بودند از:

463قفقازی نفر (4/65%) ، سیاه پوست 95 نفر (4/13 % ) ، هیسپانیک 36نفر (1/5%) ، آسیایی 11 نفر (6/1%) و نا معلوم 103 نفر (3/14% )

اطلاعات دموگرافیکی برای مجموع بیمارانی که  ماده کنتراست یددار مقایسه ای دریافت کرده بودند مشابه بود. 677 بیماردریافت کننده التراویست و  631 بیمار دریافت کننده  ماده حاجب یددار دیگر از نظر اثربخشی ارزیابی شدند.ارزیابی اثربخشی مبتنی بر ارزیابی کلی  کیفیت رادیوگرافیها ،با نمره دهی رویت به صورت عالی ، خوب ، ضعیف ،یا فقدان تصویر و بر توانایی تشخیص دهی بود. نتایج با نتایج شاهدهای فعال  ( ایورسول ، ایوهگزول ، ایوپامیدول) در غلظت های مشابه با غلظت  التراویست مقایسه شده اند.

پنج اقدام داخل شریانی و سه اقدام  داخل وریدی  بایکی از4 غلظت mgI/ml 370  ، mgI/ml300، mgI/ml 240 ، mgI/ml 150 انجام شد.این اقدام ها( پروسیجرها) شامل آئورتوگرافی وآنژیوگرافی احشایی، آرتریوگرافی کرونری ، ونتریکولوگرافی چپ، آرتریوگرافی مغزی ، آرتریوگرافی محیطی ، آنژیوگرافی تفریق رقمی داخل شریانی ( IA-DSA  )، CECT  سروتنه ، اوروگرافی ترشحی و ونوگرافی محیطی بودند.آرتریوگرافی مغزی در دو بررسی بالینی دوسر کور اتفاقی با تزریق  التراویست mgI/ml 300 ، در بیمارانی با حالاتی نظیر اختلال پرفیوژن عروق مغزی ونفوذپذیری  که در بیماریهای سیستم عصبی مرکزی ، ناشی از اختلالات متنوع CNS   ،  رخ میدهد ،   ارزیابی شد. نتایج در 80 بیمار با التراویست ، 39 بیمار با   mgI/ml 300  Iohexol و 43 بیمار با  mgI/ml 300 Iopamidol ارزیابی شد. نمره دهی از نظر رویت در 99% بیماران دریافت کننده التراویست خوب یا عالی بود . تشخیص رادیولوژیک در اکثریت بیماران داده شد. نتایج مشابه نتایج  Iohexol و Iopamidol بود. تایید یافته های رادیولوژیکی با روش های تشخیصی دیگر بدست نیامد. آرتریوگرافی کرونری و ونتریکولوگرافی چپ  در دو بررسی بالینی دوسر کور اتفاقی و یک بررسی بالینی غیر اتفاقی Unblinded تزریق التراویستmgI/ml 370 در بیماران مبتلا به حالاتی نظیر پرفیوژن مختل شریان کرونری ناشی از علل متابولیک و در بیماران مبتلا به حالاتی نظیر عملکرد مختل بطنی ارزیابی شد . نتایج در 106 بیمار تزریق التراویست ، 59 نفر با ایوهگزولmgI/ml 350 ، 33 نفر با ایوپامیدولmgI/ml 370 ارزیابی شدند. نمره رویت در اکثریت بیماران خوب یا عالی بود. تشخیص رادیولوژیکی در 99% بیماران دریافت کننده التراویست داده شد . نتایج مشابه نتایج  Iohexol و Iopamidol بودند. تایید یافته های رادیولوژیکی با روش های تشخیص دیگر بدست نیامد .

آئورتوگرافی / آنژیوگرافی احشایی  در دو بررسی بالینی دو سر کور اتفاقی در بیماران مبتلا به حالاتی نظیر جریان خون مختل آئورتی و یا اختلالات عروق احشایی ارزیابی شدند . نتایج در 78 بیمار با التراویست   mgI/ml370 و 44 بیمار با ایوهگزولmgI/ml 350و 33 نفر با ایوپامیدولmgI/ml  370 ارزیابی شدند. تشخیص رادیولوژیکی در 99% بیماران دریافت کننده التراویست داده شد . نتایج مشابه نتایج  Iohexol و Iopamidol بود. تایید یافته های رادیولوژیکی با روش های تشخیص دیگر بدست نیامد . خطر آرتریوگرافی کلیوی قابل آنالیز نبود.  

CECT   سروتنه در سه کارآزمایی بالینی تصادفی دوسر کور در بیماران مبتلا به اختلالات  عروقی ارزیابی شد .

مجموع  95  بیمار التراویست تزریقی  300mgI/ml،40 بیمار ایوهگزولmgI/ml 300، و 55 بیمار ایوپامیدولmgI/ml 300 دریافت کردند. نمره رویت در  99% بیماران دریافت کننده  التراویست تزریقی ، خوب یا عالی بود. تشخیص رادیولوژیک در اکثریت بیماران داده شد. نتایج مشابه نتایج  Iohexol و Iopamidol بود.تایید یافته های CECT با روش های تشخیص دیگر بدست نیامد .بررسیهای مشابهی با یافته های قابل قیاس در آنژیوگرافی تفریق رقمی داخل شریانی ، آرتریوگرافی محیطی و اوروگرافی ترشحی به انجام رسیده است.  

موارد درخواست و نحوه مصرف التراویست :

داخل شریانی : التراویست mgI/ml150 برای آنژیوگرافی دیجیتال تفریق رقمی (DSA IA-) ، التراویست mgI/ml 300 جهت آرتریوگرافی مغزی و آرتریوگرافی محیطی ، التراویست mgI/ml 370 برای آرتریوگرافی کرونری و ونتریکولوگرافی چپ و آنژیوگرافی احشایی وآئورتوگرافی اندیکاسیون دارد.

داخل وریدی : التراویست mgI/ml 240 برای ونوگرافی ، التراویست mgI/ml 300 برای تصویرنگاری توموگرافی کامپیوتری تشدید شده با کنتراست (CT CE ) در نواحی سروتنه، و اوروگرافی ترشحی اندیکاسیون دارد.

 بمنظور اطلاعات بیشتراز نظر غلظت و دز دارو بر برای افراد خردسال قسمت های احتیاطات- استفاده در خردسالان و دوزاژ وتجویز را مطالعه فرمایید.

موارد منع مصرف :

التراویست برای استفاده اینتراتکال اندیکاسیون ندارد. در گروه اطفال ناشتایی طولانی مدت وتجویز ملین قبل از تزریق التراویست ، کنتراندیکه می باشد.

هشدار ها :

واکنش های ناخواسته شدید -  تجویز سهوی اینتراتکال  

واکنش های ناخواسته جدی ناشی ازتجویز اینتراتکال ماده کنتراست یددار که برای استفاده اینتراتکال اندیکاسیون ندارند ،  گزارش شده است. این واکنش های جانبی شدید شامل مرگ،تشنج،خونریزی مغزی،کما ،فلج،التهاب عنکبوتیه و نارسایی حاد کلیوی،ایست قلبی ،تشنج ،رابدومیولیز،افزایش حرارت بدن(هیپرترمی) و ادم مغزی است .

توجه خاصی باید اعمال شودتا اطمینان حاصل آیدکه این محصول دارویی به طور اینتراتکال  تجویز نشود.

ماده حاجب یددار غیر یونی در محیط خارج در مقایسه با ماده حاجب یددار یونی کمتر  انعقاد خون را مهار می کند.لخته شدن زمانی که خون در تماس با سرنگ حاوی ماده حاجب غیر یونی باقی می ماندگزارش شده است.استفاده از سرنگهای پلاستیکی به جای سرنگهای  شیشه ای ممکن است احتمال لخته شدن خارج آزمایشگاهی  خون را کاهش دهد اما باعث حذف کامل آن نمی شود.

حوادث  ترومبوآمبولیک جدی  ، ندرتا کشنده ، مسبب انفارکشن  میوکاردی و سکته قلبی در حین انجام پروسیجر های آنژیوگرافی با تزریق ماده حاجب یونی و غیریونی ، گزارش شده است . بنابر این تکنیک تجویز داخل عروقی دقیق بویژه درطی پروسیجرهای آنژیوگرافی جهت کاهش  حوادث ترومبوآمبولیک لازم است .فاکتورهای متعددی شامل مدت پروسیجر، مواد سرنگ و کاتتر ، وضعیت بیماری زمینه ای و درمان های همزمان ممکن است در ظهورحوادث ترومبوآمبولیک ، نقش داشته باشد به همین دلیل تکنیک های آنژیوگرافیک دقیق شامل  توجه شدید در دستکاری گایدوایر وکاتتر  وسیستم های Manifold  و شستن کاتتر بطور مکرر با محلول سالین هپارینه و کم کردن مدت پروسیجر توصیه شده است .

 واکنش های جدی یا کشنده  با تجویز ماده حاجب یددارتوام بوده است. مهمترین مساله آمادگی کامل برای درمان هر واکنش به ماده کنتراست می باشد.( به قسمت تداخلات  دارویی بنگرید ) .

در بیماران بااختلال در عملکرد کلیه ، بیماریهای همزمان کلیه و کبد ، بیماری توام کلیوی قلبی ، تیروکسیکوز شدید ، میلوماتوز ، یا آنوری ، مخصوصاً زمانی که مقدار دز بالای مواد حاجب تجویز می شود باید احتیاط شود. .( به قسمت احتیاطات تداخلات  دارویی بنگرید )  مواد حاجب یددار تجویز شده به طورداخل عروقی در بیماران مبتلابه میلوم مولتیپل یا دیگر بیماریهای پاراپروتئیناسئوس که مستعد به نارسایی و یا بی کفایتی کلیوی  ناشی از داروهستند ،بالقوه مخاطره آمیز است .

گرچه اثبات نشده است ماده کنتراست و دهیدراتاسیون ، هیچ یک به تنهایی باعث نارسایی کلیوی (یا بدتر شدن نارسایی ) در بیماران میلومایی  نمی شود ، امافرض شده است که ترکیب این دو می تواند سبب بیماری فوق باشد. احتیاطات ویژه شامل حفظ هیدراسیون طبیعی وکنترل دقیق لازم است .دهیدراسیون نسبی در آماده سازی این بیماران قبل از تزریق توصیه نمی شودزیرا این امر ممکن است بیماران را مستعد ترسیب پروتئین میلوم نماید.

گزارش هایی ازطوفان تیروییدی متعاقب تزریق ماده حاجب یددار داخل عروقی در بیماران هایپرتیروئید یا دارای ندول غده تیروئید با عملکرد خودکار ، پیشنهاد میکند که این خطر اضافی باید در چنین بیمارانی قبل از استفاده از هر ماده کنتراست ارزیابی شود.

مواد رادیواپاک به بیماران شناخته شده یا مشکوک به داشتن فئوکروموسایتوما با احتیاط فوق العاده تجویز گردد.

اگر بر اساس قضاوت پزشک ،  نفع انجام پروسیجر مربوطه برخطرات مطروحه بچربد ، آن پروسیجرمی تواند انجام شود ، معهذا مقدار ماده حاجب باید در حداقل مطلق حفظ شود ، فشار خون بیمار در حین پروسیجر باید کنترل گردد و اقدامات لازم جهت درمان بحران هیپرتانسیون بایددر دسترس باشد. این بیماران بایستی در طی اقدامات تشدید شده با کنتراست به طور خیلی دقیق کنترل شود. مواد کنتراست زمانی که به طور داخل عروقی تجویز می شوندممکن است باعث تسریع داسی شدن در افرادی که برای بیماری داسی شکل هموزیگوس  هستند ، شود.

احتیاطات :

عمومی: تصمیم به استفاده از ماده حاجب با ریسک و مواجهه افزایش یافته توام بوده وبایدمبتنی بر ارزیابی بالینی اطلاعات رادیولوژیکی دیگر و  نتایج  یافته های CT بدون کنتراست باشد.

بیماران دریافت کننده مواد کنتراست به ویژه آنهایی که از طبی ناپایدار هستند باید از نزدیک تحت نظر باشند . پروسیجرهای تشخیصی که مستلزم استفاده از مواد حاجب یددارهستند ، باید مستقیماً توسط افراد خبره و ماهر در اقدامات خاصی که انجام شود صورت گیرد. ترالی اورژانس کاملا مجهز یا وسایل و تجهیزات معادل و افراد کارآمددر تشخیص و درمان واکنش ناخواسته به ماده حاجب از هر نوع باید همیشه در دسترس باشند.چون معلوم شده است واکنش های تاخیری شدید رخ می دهند ، وسایل اورژانس و پرسنل خبره باید حداقل 60-30 دقیقه بعد از تجویز ماده حاجب در دسترس باشند.

اطفال :

بیماران خردسال درمعرض خطر بالای تجربه واکنش های ناخواسته در طی تجویز هر گونه ماده کنتراست وبعد از آن ممکن است شامل افراد مبتلا به آسم ، حساسیت به دارو یا آلرژی ها ، بیماری قلبی سیانوتیک و غیرسیانوتیک نارسایی احتقانی قلبی یایک کراتینین سرم بالای 5/1  باشد.

 سرعت تزریق دربستر عروقی کوچک و رابطه بین دز و حجم و غلظت دارو در بیماران خردسال تعیین نشده است. در انتخاب دز باید توجه ویژه ای صورت گیرد.

دهیدراتاسیون ، نارسایی کلیوی ، نارسایی احتقانی قلب :

 دهیدراتاسیون در آماده سازی  برای بیماران با بیماری عروقی پیشرفته ، نارسایی احتقانی قلب ، دیابتی ها و بیماران دیگری نظیر افراد تحت درمان با داروهایی که عملکرد کلیه را مختل می کنندو بیماران مسن بااختلال کلیوی وابسته به سن ، خطرناک است و ممکن است  در نارسایی کلیه مشارکت داشته باشد.این بیماران باید قبل وبعد از تجویز ماده کنتراست یددار به اندازه کافی هیدراته شوند . تنظیم دز برای بیماران با کلیه معیوب مورد مطالعه قرار نگرفته است.(به تداخلات دارویی بنگرید)

ماده حاجب کنتراست یددار ممکن است از سد BBB(خونی مغزی ) عبور کند . در بیمارانی با گسیختگی شناخته شده BBB یا مشکوک به آن  و در بیمارانی با BBB  نرمال همراه بااختلال کلیه ، احتیاط در موقع تجویز ماده حاجب باید به عمل آِید .

بیماران با نارسایی احتقانی قلبی که همزمان درمان دیورتیک دریافت می کنند ، ممکن است کاهش نسبی حجم  عروقی  داشته باشند که ممکن است پاسخ کلیوی به بار اسموتیک ماده کنتراست را تحت تاثیر قرار دهد. این بیماران باید بمدت چندین ساعت بعد از پروسیجر جهت تعیین اختلالات تاخیری همودینامیک عملکرد کلیوی تحت نظر باشند.

واکنش های ایمونولوژیکی :

احتمال یک  واکنش ،  شامل واکنش های قلبی عروقی یا آنافیلاکتویید جدی ، کشنده و تهدید کننده حیات ، باید در نظر گرفته شود. ریسک افزایش یافته با یک سابقه واکنش قبلی به ماده حاجب  ، یک حساسیت شناخته شده به ید و آلرژی های شناخته شده(مثل آسم برونشی ، تب یونجه و آلرژی های غذایی ) یا دیگر ازدیادحساسیت ها و اختلال ایمنی زمینه ای ، اتو ایمیونیتی  ،  نقص ایمنی که مستعد کننده آزادسازی میانجی اختصاصی یا  غیر اختصاصی است ، دارد.

تست حساسیت پوستی نمی تواندبرای پیشگویی احتمال واکنش های شدید مورد اعتماد باشد ، خود می تواند برای بیمار مخاطره آمیز باشد. یک تاریخچه دقیق پزشکی با تاکید بر روی آلرژی و ازدیاد حساسیتی ،  اختلالات ایمنی ، اتو ایمیونیتی ، و نقص ایمنی، دریافت قبلی وپاسخ به تزریق هرگونه ماده حاجب ممکن است درپیشگویی واکنش های جانبی درست تر باشد تا پیشگویی کردن بوسیله تست قبلی .

پره مدیکاسیون با آنتی هیستامین ها و کورتیکواستروئیدها برای اجتناب یا کاهش وقوع واکنش های آلرژیک ، از واکنش های جدی تهدید کننده حیات جلوگیری نمی کند ، اما ممکن است شیوع و شدت آنها را کاهش دهد.  باید در مورد بیماران با این سوابق یا اختلالات  ، احتیاط فراوان بعمل آید.

بیهوشی : ممکن است برای برخی از بیماران در طی انجام برخی پروسیجرها بیهوشی عمومی لازم باشد ،معهذاشیوع واکنش های ناخواسته بالاتر در این بیماران گزارش شده است . روشن نیست که این امر در نتیجه ناتوانی بیمار در تشخیص علایم ناخوشایند باشد یا در اثر افت فشار خون در نتیجه بیهوشی که باعث طولانی شدن زمان گردش داروو بدنبال آن  افزایش مواجهه باشد.

آنژیوگرافی :

در پروسیجرهای آنژیوگرافی ، امکان جابجایی پلاک ها یا آسیب و سوراخ شدن دیوار رگ بانتایجی چون انوریسم کاذب ، خونریزی در محل پانکچر یا دایسکشن شریان کرونری و غیره ، در طول دادن مانور به کاتتر و تزریق ماده حاجب بایدمورد نظر باشد .

آنژیوگرافی ممکن است با آسیب موضعی یاعضو دیستال ، ایسکمی، ترومبوز ، و نارسایی عضو (مثال : فلج شبکه براکیال ، درد سینه ، انفارکتوس میوکارد ، ایست سینوسی ، اختلالات عملکرد کلیوی-کبدی و غیره ) همراه باشد.تزریقات آزمایشی برای اطمینان از جای مناسب کاتتر پیشنهاد شده است .ترومبوز افزایش یافته و فعال شدن سیستم کمپلمان نیز اتفاق می افتد (به بخش هشدارها بنگرید) .

ازآنژیوگرافی همچنین حتی الامکان در بیماران مبتلا به هموسیستینوری ، بدلیل ریسک  القا ترومبوزو آمبولیسم ، بایستی اجتناب شود(به فارماکودینامیک هابنگرید). آنژیوگرافی کرونری انتخابی باید فقط در بیمارانی انتخاب شده و در آنهایی انجام گیرد که منافع انجام آن بیشتر از ریسک پروسیجر باشد.همچنین خطرات ذاتی آنژیوگرافی در بیماران مبتلا به آمفیزم ریوی مزمن بایستی در برابر ضرورت انجام این اقدام سبک سنگین شود.

ونوگرافی : گذشته از احتیاطات توضیح داده شده قبلی، مراقبت ویژه زمان انجام ونوگرافی در بیمارانی مشکوک به ترومبوز،  فلبیت ، بیماری ایسکمی شدید ، عفونت موضعی و ترومبوز وریدی یا سیستم وریدی کاملامسدود ، انجام شود.احتیاط فوق العاده در طی تزریق ماده کنتراست برای اجتناب از اکستراوازاسیون ضروری است.این امر در بیماران مبتلا به بیماری شدید شریانی یا وریدی بویژه حایز اهمیت است.

واکنش های ناخواسته عمومی به مواد حاجب :

واکنش های ناخواسته زیر با  تجویزهر ماده حاجب کنتراست یددار محتمل است :

واکنش های شدید تهدید کننده حیات ومرگ و میرها  ، بیشتر با منشا قلبی عروقی ،  اتفاق افتاده است. بیشترین مرگ و میرها در طی تزریق یا 10-5 دقیقه اول بعد از تزریق اتفاق می افتد . شکل اصلی آن بصورت ایست قلبی با بیماری قلبی عروقی بعنوان فاکتور تشدیدکننده عمده است . گزارش های منفرد از کلاپس هیپوتنسیو و شوک در متون یافت می شود. بر اساس گزارشات کلینیکی ، مرگ در اثر تجویز مواد حاجب دیگراز 6/6 در یک میلیون (00066/درصد تا یک در ده هزار(01/درصد) گزارش شده است .شیوع گزارش شده  واکنش های ناخواسته به ماده حاجب ، در بیماران با تاریخچه آلرژی دو برابر  عموم است . بیماران با سابقه قبلی واکنش به ماده حاجب سه برابر مستعدتر از دیگران هستند ، گرچه به نظر نمی رسد حساسیت به مواد حاجب در اثر امتحانات مکرر افزایش یابد .

واکنش های ناخواسته به مواد کنتراست تزریقی به دو دسته تقسیم می شوند. : واکنش های کموتاکسیک وواکنش های ایدیوسنکراتیک

واکنش های کموتاکسیک در نتیجه خواص فیزیکوشیمیایی ماده حاجب ، دز و سرعت تزریق اتفاق می افتد .تمام اختلالات همودینامیکی و آسیب به اعضاء یا عروق جریان یافته بوسیله ماده حاجب شامل این تقسیم بندی می باشد.

واکنش های ایدیوسنکراتیک : شامل همه واکنش های دیگر هستند . آنها بیشتر در افراد 40-20 سال  اتفاق می افتند . واکنش های ایدیوسنکراتیک ممکن است به دز تزریق شده ، سرعت تزریق ، نحوه تزریق و پروسیجر رادیوگرافیک ارتباط داشته یا نداشته باشند . واکنش های ایدیوسنکراتیک خود به دسته های خفیف ، متوسط و شدید تقسیم می شوند.واکنش های خفیف خودمحدودشونده وکوتاه مدت هستند . واکنش های شدید تهدید کننده حیات بوده و درمان آنها اورژانسی و ضروری است .

اطلاعات برای بیماران : بیمارانی که ماده حاجب از طریق عروق دریافت می کنند ، باید در موارد ذیل آگاهانده شوند.

1.       اگر شما باردار هستید به پزشک خود اطلاع دهید(به احتیاطات حاملگی بنگرید-آثار تراتوژنیک: گروه حاملگی   B )

2.       اگر شما دیابتی بوده یا  ، بیماری میلوم مولتیپل ، فئوکروموسایتوما، بیماری خونی داسی شکل هموزیگوس یا اختلال تیروئیدی شناخته شده دارید ، به پزشک خود اطلاع دهید.

3.       اگر آلرژی به هر دارو و غذادارید واگر شما اختلالات ایمیون ،اتو ايميون يا نقص ایمنی داريد،به پزشك خود اطلاع دهيد.همچنين مطلع سازيد اگر شما هر واكنشي به تزريق  قبلي ماده حاجب مورد استفاده براي امتحانات راديو گرافيك داشته ايد  .

4.       در مورد تمام درمانهايي كه در حال حاضر دريافت مي كنيد ، شامل داروهاي غير نسخه اي (روي پيش خوان OTC)، قبل از امتحان به پزشك خود اطلاع دهيد .